PPP là gì? Thông tin về dự án PPP và các hình thức PPP tại Việt Nam

Những điều cần biết về PPP sẽ giúp bạn nắm bắt rõ hơn về các dự án xây dựng, cải tạo, vận hành, kinh doanh và quản lý công trình hạ tầng, cung cấp dịch vụ công của Việt Nam hiện nay. Nếu bạn chưa hiểu rõ về PPP là gì và đang có nhiều thắc mắc lớn về hình thức này thì hãy cùng Shun Deng tham khảo bài viết ngay dưới đây nhé!

PPP là gì?
PPP là gì?

PPP là gì?

PPP là viết tắt của Public và Private Partner. PPP là việc mà Nhà nước (Chính phủ) và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện các dự án bằng cách thảo luận và ký kết hợp đồng. Các dự án phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công PPP là các dự án được xây dựng, cải tạo, vận hành, kinh doanh, quản lý công trình hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở hợp đồng đã được ký kết.

Hiện nay, mô hình PPP đang được Nhà nước ứng dụng rất rộng rãi. Hợp đồng sẽ được Nhà nước (cơ quan đại diện là Chính phủ) thiết lập các tiêu chuẩn về cung cấp dịch vụ.

Tư nhân đầu tư mô hình PPP sẽ được khuyến khích cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu quả hợp tác để đầu tư và cung cấp dịch vụ công cộng chất lượng cao, nó sẽ mang lại lợi ích cho cả Nhà nước, nhà đầu tư và người dân sử dụng dịch vụ.

PPP là việc mà Nhà nước (Chính phủ) và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện các dự án bằng cách thảo luận và ký kết hợp đồng
PPP là việc mà Nhà nước (Chính phủ) và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện các dự án bằng cách thảo luận và ký kết hợp đồng

Dự án PPP là gì?

Dự án PPP là dự án đầu tư xây dựng, cải tạo, vận hành, kinh doanh, quản lý công trình hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở hợp đồng đã được ký kết.

Dự án PPP là sự hợp tác giữa Nhà nước và các doanh nghiệp tư nhân trong mối quan hệ kinh tế gắn bó, nhằm thực hiện một dự án đầu tư, hợp tác công – tư.

Nhà đầu tư sau khi trúng thầu sẽ được Nhà nước chuyển giao quyền lợi, trách nhiệm theo những mức độ khác nhau. Tùy vào mức độ lớn của dự án PPP mà đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho khối tư nhân cũng khác nhau.

Với dự án này, phần lớn nguồn vốn đầu tư sẽ được tài trợ bởi các doanh nghiệp tư nhân, Nhà nước chỉ tham gia với nguồn vốn không vượt quá 30% tổng mức đầu tư của dự án PPP. Tuy nhiên có loại trừ trường hợp khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Hợp đồng PPP là gì?

Hợp đồng PPP là cụm từ được rất nhiều người nhắc đến, được sử dụng rộng rãi trong các tin tức, báo chí hay văn bản hiện nay. Tuy nhiên nhiều người vẫn chưa viết hợp đồng PPP là gì.

Hợp đồng PPP là hợp đồng đầu tư theo hình thức đối tác công tư giữa Nhà nước và các đơn vị doanh nghiệp tư nhân đấu thầu xin đầu tư. Đây là loại hợp đồng được thảo luận, đặt các điều khoản và ký kết giữa hai bên là cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và các nhà đầu tư tư nhân để thực hiện dự án. Các dự án này chủ yếu là đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp, mở rộng, quản lý và vận hành công trình kết cấu hạ tầng hoặc cung cấp dịch vụ công.

Hợp đồng PPP có một số đặc điểm nổi bật:

  • Đôi bên chủ thể ký hợp đồng là cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp tư nhân;
  • Hợp đồng liên quan đến công trình kết cấu hạ tầng và dịch vụ công.
Hợp đồng PPP là gì?
Hợp đồng PPP là hợp đồng đầu tư theo hình thức đối tác công tư giữa Nhà nước và các đơn vị doanh nghiệp tư nhân đấu thầu xin đầu tư

Hình thức đầu tư PPP là gì?

Hình thức đối tác công tư PPP là hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở là các hợp đồng dự án đã được ký kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư. Các doanh nghiệp tư nhân dựa vào dự án để xây dựng, cải tạo, vận hành, kinh doanh, quản lý công trình hạ tầng, cung cấp dịch vụ công.

Việt Nam ta là một quốc gia đang trên đà phát triển tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chính vì vậy ngân sách Nhà nước là có hạn, vốn đầu tư cũng thu hẹp. Tuy nhiên, bởi vì đang phát triển nên nhu cầu vốn đầu tư các công trình cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng của nước ta nói chung và mỗi địa phương nói riêng là quá lớn.

Chính bởi nhu cầu này mà hình thức hợp tác công tư PPP đang được sử dụng phổ biến. Điều này nhằm làm đòn bẩy để huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh từ nước ta và nước ngoài để đầu tư các cơ sở hạ tầng.

Các bước cần làm để hình thành dự án PPP

  • Xác định tiêu chí lựa chọn dự án PPP.
  • Xác định các khoản chi phí để tiến hành đầu tư.
  • Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành soạn thảo hợp đồng dự án PPP.
  • Tiến hành lập Tổ công tác liên ngành để tổ chức đấu thầu lựa chọn Nhà đầu tư.
  • Lựa chọn được nhà đầu tư sẽ tiến hành thương thảo, bổ sung và hoàn thiện hợp đồng.
  • Tiền hành ký kết.

Các hình thức PPP

Các hình thức PPP trên thế giới hiện nay

Hiện nay trên thế giới có 5 hình thức PPP phổ biến được sử dụng rộng rãi như sau:

  • Franchise (Mô hình nhượng quyền khai thác) : Đây là hình thức mà theo đó các cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cộng sẽ được nhà nước xây dựng và sở hữu. Tuy nhiên sẽ được giao lại cho tư nhân vận hành và khai thác để thu hồi vốn và lợi nhuận bằng cách đấu giá.
Franchise (Mô hình nhượng quyền khai thác)
Franchise (Mô hình nhượng quyền khai thác)
  • Build – Operate – Transfer (Mô hình xây dựng, vận hành và chuyển giao BOT) : Đây là hình thức mà công ty đấu thầu trúng dự án sẽ đứng ra bỏ vốn để xây dựng, tài trợ và vận hành công trình. Sau đó, Chính phủ sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện các dự án khác như trạm thu phí bot để thu hồi vốn và lợi nhuận. Hết thời gian này, các doanh nghiệp này sẽ chuyển giao công trình này cho nhà nước quản lý và vận hành.
Build - Operate - Transfer (Mô hình xây dựng, vận hành và chuyển giao BOT)
Build – Operate – Transfer (Mô hình xây dựng, vận hành và chuyển giao BOT)
  • Design – Build – Finance – Operate (Mô hình thiết kế, xây dựng, tài trợ và vận hành DBFO) : Đây là hình thức mà các doanh nghiệp tư nhân sẽ đứng ra xây dựng, tài trợ và vận hành công trình. Mặc dù công trình này vẫn thuộc quyền sở hữu của Nhà nước.
Design - Build - Finance - Operate (Mô hình thiết kế, xây dựng, tài trợ và vận hành DBFO)
Design – Build – Finance – Operate (Mô hình thiết kế, xây dựng, tài trợ và vận hành DBFO)
  • Build – Transfer – Operate (Mô hình xây dựng, chuyển giao, vận hành) : Đây là mô hình sau khi các doanh nghiệp trúng thầu xây dựng xong thì chuyển giao ngay cho Nhà nước sở hữu và vận hành. Tuy nhiên công ty vẫn được Chính phủ ưu tiên cho thực hiện các dự án khác để thu hồi vốn và lợi nhuận. Đồng thời vẫn giữ quyền khai thác công trình cho doanh nghiệp
  • Build – Own – Operate (Mô hình xây dựng, sở hữu, vận hành) : Đây là hình thức mà các công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây dựng công trình, sở hữu và vận hành công trình. 

Các hình thức PPP tại Việt Nam

Theo quyết định 71/2010/QĐ-TTG do Thủ tướng Chính phủ quy định sẽ tiến hành thực hiện thí điểm theo hình thức đối tác công – tư.

Về nguyên tắc

Đầu tiên, vốn của các doanh nghiệp tư nhân khi tham gia dự án được Nhà nước huy động theo nguyên tắc không dẫn đến công nợ. Với các doanh nghiệp tham gia các dự án và hợp đồng PPP phải được phép hưởng vốn vay thương mại không có bảo lãnh của Chính phủ tới mức tối đa là 70% phần vốn của các khu vực tư nhân.

Đồng thời, vốn chủ sở hữu của Nhà nước đầu tư trong dự án PPP phải đảm bảo 30% (mức tối thiểu) phần vốn của doanh nghiệp tư nhân tham gia.

Thứ hai, các dự án này phải thu hút được nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân trong và ngoài nước. Các doanh nghiệp này phải cạnh tranh công bằng, minh bạch để mang lại hiệu quả làm việc và kinh tế cao. Ngoài ra, cách thức tiến hành dự án PPP cũng phải phù hợp với pháp luật Việt Nam, thuận theo các tập quán của người Việt và các thông lệ quốc tế có liên quan

Về lĩnh vực thí điểm đầu tư theo hình thức PPP

Hiện nay, hình thức PPP được áp dụng cho lĩnh vực thí điểm đầu tư tại:

  • Giao thông đô thị.
  • Đường bộ, hầm đường bộ, cầu đường bộ, bến phà đường bộ.
  • Cảng hàng không, cảng sông, cảng biển.
  • Đường sắt, hầm đường sắt, cầu đường sắt.
  • Nhà máy điện, bệnh viện y tế.
  • Hệ thống cung cấp nước sạch.
  • Nhà máy xử lý chất thải bảo vệ môi trường
  • Dự án phát triển kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công.

Các hình thức PPP tại nước ta   

Hiện nay tại nước ta, hai hình thức PPP được ứng dụng phổ biến đó là BOT và BOO. 

  • Build – Operate – Transfer (Mô hình xây dựng, vận hành và chuyển giao BOT) : Đây là hình thức mà công ty đấu thầu trúng dự án sẽ đứng ra bỏ vốn để xây dựng, tài trợ và vận hành công trình. Sau đó, Chính phủ sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện các dự án khác như trạm thu phí bot để thu hồi vốn và lợi nhuận. Hết thời gian này, các doanh nghiệp này sẽ chuyển giao công trình này cho nhà nước quản lý và vận hành.
  • Build – Own – Operate (Mô hình xây dựng, sở hữu, vận hành) : Đây là hình thức mà các công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây dựng công trình, sở hữu và vận hành công trình. 

Hai lĩnh vực chủ yếu thu hút được nguồn đầu tư lớn và viễn thông và điện. Trong giai đoạn từ năm 1994 đến nay, hàng trăm các dự án thực hiện theo mô hình PPP đã thành công, thu hút được hàng trăm ngàn tỷ đầu tư từ các doanh nghiệp tư nhân. Một số dự án lớn nổi tiếng như bot cầu Phú Mỹ, điện Phú Mỹ, cầu Cỏ May,…

bình luận

Bài viết liên quan